Onafhankelijke informatie over kiezen en kwaliteit van leermateriaal

oriëntatie leermiddelen-beleid

Aanpak

De meeste scholen gebruiken digitaal en geprint leermateriaal. Ze maken het zelf of arrangeren het, laten het kopieerapparaat draaien, hebben een intern of extern boekenfonds en laten leerlingen voorstellingen bezoeken. De besluitvorming en financiering hiervan wordt meestal niet geïntegreerd behandeld. Het zijn verschillende processen en ook verschillende begrotingsposten. Het ontbreken van een integraal beleid gaat wringen nu de behoeften van de docenten en leerlingen veranderen, en scholen zelf verantwoordelijk zijn voor de aanschaf van leermateriaal.

Een leermiddelenbeleidsplan geeft antwoord op de bekende vragen: Wat? Waarom? Hoe? Wie? Wanneer? U stelt uw leermiddelenbeleidsplan op in een aantal fasen:

> Fase 1: Opstarten en oriënteren
> Fase 2: Verzamelen van feiten en cijfers
> Fase 3: Ontwerpen
> Fase 4: Besluitvorming
> Fase 5: Voorbereiden invoering
> Fase 6: Invoeren
> Ondersteuningsaanbod Innovatieplatform-VO

Fase 1: Opstarten en oriënteren
Wat willen we en waarom: Bespreek met elkaar de redenen en motieven. Welke problemen willen we oplossen, welke verbeteringen beogen we en wat is de urgentie? Het doel van deze fase is om globaal de doelstellingen, de redenen en de gevolgen daarvan vast te stellen en te verkennen wat de randvoorwaarden van uw school zijn.

Fase 2: Verzamelen van feiten en cijfers
Als helder is wat de doelstellingen van het beleid zouden kunnen zijn, verzamel dan zoveel mogelijk feiten, meningen en voorbeelden binnen en buiten uw school. Denk dan bijvoorbeeld aan: wat wordt er nu (niet) onder leermateriaal verstaan? Welk leermateriaal wordt nu gebruikt, wat zijn de kosten? Wat is het aanbod van leermateriaal? Hoe groot is het ICT-budget, en hoe is het verdeeld (ELO, aantal leerlingen per computer, lumpsumvergoeding ICT) Hoe wordt digitaal materiaal nu ingezet, en door wie (niet). Is er behoefte aan professionalisering, en hoe past dat binnen de huidige ontwikkelingsafspraken? Hoeveel tijd is er beschikbaar, welke andere taken hebben docenten? Op welke manier gaat u het beleidsproces aanpakken (top down, bottum up, mix)? Interpreteer feiten en cijfers, formuleer kansen en risico’s.

Fase 3: Ontwerpen
Formuleer antwoord op de 10 vragen die u in het invulformat beleidsplan vindt. Vraag relevante betrokkenen hierop te reflecteren, en stel het plan bij.

Fase 4: Besluitvorming
Communiceer het beleid met betrokkenen, creeër draagvlak, geef zicht op consequenties. Stel het beleidsplan indien nodig bij. Geef aan hoe de procedures voor aanschaf en gebruik zullen verlopen, wat het budget is en wie daarover gaat beschikken en hoe.

Fase 5: Voorbereiden invoering
Maak een draaiboek om van huidige naar gewenst situatie te komen. Formuleer daarin relevante projecten, zorg voor een goede monitoring en afspraken over verantwoordelijkheden, stel het beleid bij op basis van ervaringen.

Fase 6: Invoeren
Institutionaliseer procedures, formaliseer communicatie met doel- en publieksgroepen, onderzoek periodiek de effecten van leermiddelen op leerresultaten.

Deze fasering is gebaseerd op ervaringen van scholen in de pilotprojecten Leermiddelenbeleid in 2009. Wij hanteren deze fasering in onze ondersteuning. Hieronder vindt u nog enkele alternatieven.
Aanpak Pilotscholen in vogelvlucht (pdf)
Infoblad 14: 5 fasen van leermiddelenbeleid (pdf)
SLO, schoolkosten in het voortgezet onderwijs

Ondersteuningsaanbod Innovatieplatform-VO
Het Innovatieplatform-VO ondersteunt u op verschillende manieren bij het opstellen van uw leermiddelenbeleidsplan. Welke dat zijn vindt u onder meer op deze website:

  • Een digitaal invulformat, met aanvullende informatie en tips.
  • U kunt deelnemen aan informatiebijeenkomsten om u verder te oriënteren.
  • U krijgt ondersteuning bij het schrijven van uw leermiddelenbeleidsplan in werkbijeenkomsten die wij faciliteren.
  • U kunt kennis en ervaring uitwisselen en samenwerken met andere scholen tijdens deze werkbijeenkomsten.
  • U kunt een telefonisch adviesgesprek hebben met één van onze adviseurs.
  • Er is een online helpdesk waar u terecht kunt met uw vragen en opmerkingen.
  • In het onderdeel Oriëntatie vindt u informatie over onderwerpen die relevant zijn voor het vormgeven van leermiddelenbeleid, die u helpt bij het ontwerp van uw leermiddelenbeleidsplan, en bij de uitvoering ervan
  • Daarnaast vindt u links, tools & downloads die u gericht ondersteunen bij het schrijven van uw leermiddelenbeleidsplan.
  • Tot slot, maar zeker niet in de laatste plaats, kunt u op deze site uw leermiddelenbeleidsplan aanmelden.